advertentie

Op welke symptomen moet je letten als mondzorgprofessional?

Hoofd-halskanker herkennen

| Dentista Magazine | Algemeen

Oplettendheid is hét middel voor een tijdige diagnose van hoofd-halskanker. Het redt levens door mensen te helpen bij het herkennen van de symptomen. Mondzorgprofessionals kunnen hier een rol in spelen. Dr. Simone Eerenstein, Hoofd-hals chirurg geeft aan op welke manier.

Hoofd-halskanker staat in de top 10 van de meest voorkomende vormen van kanker in Nederland. Toch is deze ziekte nog altijd vrij onbekend. Bij veel van de symptomen van hoofd-halskanker, zoals keelpijn of aanhoudende heesheid, denken mensen niet direct aan hoofd-halskanker. Met huismiddeltjes of zelfzorgmedicijnen wordt getracht de klachten te verminderen. Echter, alertheid is geboden als de klachten aanhouden. Want hoe eerder men erbij is, hoe groter de kans op genezing.

 Het verhaal van Nicky

Twee jaar geleden ontstond bij Nicky (48) een afwijkende plek in het tandvlees boven haar voortanden. In eerste instantie dacht zij aan een slechte weerstand als gevolg van de bestralingen die zij op dat moment onderging voor de behandeling van een voorstadium van borstkanker. Na enige tijd aankijken werd Nicky door de tandarts doorverwezen. Een periode van diverse onderzoeken volgde, maar door de atypische symptomen tastten verschillende specialisten lange tijd in het duister. In januari 2020 zat Nicky in de trein naar een vriendin toen zij zich opeens grote zorgen maakte over haar tanden en opnieuw contact opnam met haar tandarts. Na een nieuwe verwijzing en onderzoek werd in februari mondkanker geconstateerd en volgde in maart een operatie waarbij zes voortanden, inclusief een deel van de bovenkaak en een deel van het gehemelte, werden verwijderd. Met een speciale prothese (klosprothese) worden het gat in haar gehemelte en de missende voortanden sindsdien opgevuld.

Vragen vanuit de tandheelkunde

Omdat hoofd-halskanker zich dus ook in de mond kan uiten, geeft Dr. Simone Eerenstein, Hoofd-hals chirurg namens de Nederlandse Werkgroep Hoofd-hals Tumoren antwoord op veel gestelde vragen vanuit de tandheelkunde.

Hoe kan hoofd-halskanker zich uiten in de mond?  

“Hoofd-halskanker in de mond ontstaat meestal in de bedekkende laag (plaveiselepitheel) van de slijmvliezen en kan zich daardoor op elke plek in de mond bevinden. De meest voorkomende plaatsen voor een mondholtetumor zijn de tongrand en de mondbodem en tumoren ter plaatse van het tandvlees.”

Welke oneffenheden kunnen zichtbaar worden?

“Meestal uiten tumoren in de mond zich als een pijnloze ulcererende zwelling, die soms door een gebied van leukoplakisch veranderd slijmvlies omgeven wordt. Dikwijls hebben patiënten zelf de afwijking nog niet bemerkt of gezien en valt de tumor pas op bij tandartscontrole.”

Op welke symptomen moeten mondzorgprofessionals letten?

“Dikwijls hebben patiënten geen klachten als de tumor ontdekt wordt, maar een aantal symptomen mogen wel als ‘alarmbel’ beschouwd worden. Aanhoudende uitstralende pijn naar een oor of een zwelling nabij de kaak in de hals zijn klachten die bij hoofd-halskanker kunnen passen. Ook problemen met het kunstgebit terwijl dat jarenlang goed gepast heeft en nu ineens niet meer past vanwege afwijkend weefsel, of gebitselementen die plotseling problemen gaan geven, kunnen uitingen zijn van een mondholtetumor. De EHNS (Europese Hoofd-hals vereniging) heeft daarom de 1voor3-regel opgesteld. Hiermee wordt de boodschap uitgedragen dat als iemand 1 bepaalde klacht of symptoom langer dan 3 weken heeft dat hij/zij naar een arts moet gaan voor nader onderzoek.”

Wat kunnen mondzorgprofessionals doen om symptomen te herkennen? 

“Uiteraard zijn (mond)zorgprofessionals geschoold in het herkennen van tumoren. Het lastige is vooral dat hoofd-halskanker een zeldzame vorm van kanker is. Slechts 5% van alle tumoren van het menselijk lichaam bevinden zich in het hoofd-halsgebied, en dan is deze 5% ook nog eens verdeelt over tumoren in de mondholte, de keelholte, neusbijholtes en de huid van hoofdhuid en aangezicht. Met ongeveer 3.000 nieuwe hoofd-hals patiënten in heel Nederland per jaar heeft maar een klein percentage hiervan een tumor in de mondholte. Als je dan nog bedenkt dat patiënten met een mondholtetumor natuurlijk niet allemaal bij dezelfde tandarts komen, dan is het aantal patiënten dat een tandarts in zijn professionele carrière met een mondholtetumor ziet heel erg laag. Zo laag zelfs dat het om enkele individuen gaat. Juist dat maakt het vaak toch nog lastig een tumor als tumor te herkennen.”

Wat moet een mondzorgprofessional doen bij een verdenking van hoofd-halskanker?

“Als er een afwijking wordt gezien die niet pluis voelt of niet direct als tumor herkend wordt dan is het belangrijk de patiënt door te sturen naar een kaakchirurg dichtbij huis of naar een hoofd-halschirurgisch team. In een dergelijk team werken hoofd-halschirurgen vanuit zowel mondheelkunde- en kaakchirurgie alsook KNO-artsen nauw samen. Patiënten zijn altijd welkom en kunnen laagdrempelig worden ingestuurd, immers hoe eerder de patiënt weet waar hij/zij aan toe is en hoe eerder de behandeling wordt ingezet hoe beter.”

Stel een patiënt heeft hoofd-halskanker in de mond gehad, in hoeverre vraagt dat een andere aanpak van mondzorgprofessionals? Waar moeten zij bij behandeling van een dergelijke patiënt op letten?

“Een patiënt die een mondholtetumor heeft gehad blijft sowieso minimaal vijf jaar onder controle na behandeling. In het begin zijn de tussenliggende periodes tussen de controlemomenten kort en naar mate de jaren verstrijken worden deze tussenpozen ruimer. Ook de mondzorgprofessional kan zeker een bijdrage leveren in controle van de patiënt, en bij nieuwe afwijkingen van het slijmvlies de patiënt weer insturen!”

“Verder is het zo dat patiënten als onderdeel van hun behandeling bestraald kunnen worden. Als er bestraling is geweest dan is een bekende complicatie osteoradionecrose van het bot in het bestraalde gebied. Daarom is het noodzakelijk om ingrepen in bestraald gebied heel goed te overwegen omdat hier mogelijke complicaties op de loer liggen. Infecties kunnen heviger verlopen en tot osteoradionecrose leiden, waardoor het zaak is bij bijvoorbeeld wortelkanaalbehandelingen in bestraald gebied reeds daags voorafgaand aan de ingreep antibioticaprofylaxe te starten. Voor bijvoorbeeld extracties van gebitselementen of implantaten in dit bestraalde gebied geldt echt overleg met de behandelend kaakchirurg en/of stuur de patiënt hiervoor in.”

Hoofd-halskanker

In 2018 werden in Nederland ruim 3.000 mensen gediagnosticeerd met hoofd-halskanker. Deze vorm van kanker komt het meest voor bij mannen vanaf vijftig jaar, maar het aantal jongeren met deze ziekte neemt wereldwijd toe. Hoofd-halskanker omvat tumoren in het hoofd-halsgebied, met uitzondering van de hersenen of de ogen. Er zijn meer dan dertig gebieden binnen het hoofd en de hals waar zich kanker kan ontwikkelen. Door meer bekendheid over de ziekte en de symptomen kan eerdere herkenning en verwijzing naar de specialist plaatsvinden. Dit is van levensbelang, omdat een tijdige diagnose de overlevingskans aanzienlijk vergroot.  

Oplettendheid is hét middel voor een tijdige diagnose van hoofd-halskanker. Oplettanol redt levens door mensen te helpen bij het herkennen van de symptomen. De introductie van Oplettanol in Nederland vindt plaats ter gelegenheid van de Europese Make Sense Campagne waarmee aandacht gevraagd wordt voor hoofd-halskanker. En ligt in het schap bij Boots, de plek waar mensen ook bijvoorbeeld hun neusspray kunnen kopen. De bijsluiter bevat informatie en het ‘1-voor-3 schema’ dat door experts vanuit heel Europa is opgesteld. Als mensen na drie weken nog steeds last hebben van een pijnlijke tong, niet genezende zweertjes, rode of witte vlekjes in de mond, keelpijn, aanhoudende heesheid, pijn en/of problemen met slikken, een zwelling in de hals of bloederige afscheiding uit de neus wordt een controle door een (huis)arts geadviseerd. Wees er dus op tijd bij! Want hoe eerder men erbij is, hoe groter de kans op genezing.

WEBDESIGN LEVIN DEN BOER | LDB PRODUCTION | COPYRIGHT © DENTISTA | 2019