Een puzzel die steeds opnieuw gelegd moet worden

Tim Thomassen over werk-privébalans

Hoe combineer je patiëntenzorg, onderzoek, onderwijs, bestuurswerk en een jong gezin zonder jezelf voorbij te lopen? Voor tandarts-parodontoloog Tim Thomassen is dat geen theoretische vraag, maar dagelijkse praktijk. Afgelopen december promoveerde hij op zijn proefschrift over de preventie van mondziekten, terwijl hij daarnaast actief is in de praktijk, lesgeeft op het ACTA en bestuurswerk bij de Nederlandse Vereniging voor Parodontologie (NVvP) verricht. Het geeft hem veel energie, maar vraagt ook om bewuste keuzes.

Die uitdaging is volgens Tim herkenbaar voor veel mondzorgprofessionals. Want als je je werk leuk vindt, schuilt het risico op overbelasting niet zozeer in te veel moeten, maar juist in te veel willen. In dit interview vertelt hij welke keuzes hem helpen om werk en privé in balans te houden en gaat hij in op de resultaten van zijn proefschrift.

Van algemeen tandarts naar parodontoloog
Een carrière in de parodontologie was niet altijd het plan. Na zijn afstuderen werkte Tim jarenlang als algemeen tandarts. Totdat hij naar eigen zeggen te-rechtkwam in het bekende ‘dertigersdilemma’. “

Je komt dan op een punt waarop je gaat nadenken: wat wil ik de komende jaren? Ga ik verder als algemeen tandarts, wil ik een eigen praktijk of ga ik mij verdiepen in een bepaald vakgebied?”

Die verdieping vond hij uiteindelijk in de parodontologie. “Het is misschien wel de differentiatie die het meest aansluit bij de algemene tandheelkunde. Je kunt de diepte in, maar het blijft ook heel breed. Bovendien is het een vak waar je heel erg uitzoomt: wat is het grotere idee bij deze patiënt? Wat wil deze patiënt? Welke mogelijkheden zijn er?” Juist dat past bij hem. “Parodontologie is eigenlijk net als barbecueën – een hobby waar ik in mijn vrije tijd veel plezier aan beleef. Soms draait het om low and slow, terwijl het op andere momenten juist hot and fast moet zijn.”

Verschillende rollen, één vak
Tegenwoordig werkt Tim twee dagen per week als tandarts-parodontoloog en klinisch manager bij Proclin Utrecht. Daarnaast is hij verbonden aan ACTA, waar hij onderzoek doet, onderwijs verzorgt en studenten begeleidt. Ook is hij secretaris en vice-voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Paro-dontologie (NVvP).

Op papier klinkt dat als een volle agenda. De logische vraag is dan ook of er ooit een moment komt waarop hij moet kiezen. Zelf kijkt hij daar anders naar. “Mijn functies zijn eerder complementair aan elkaar dan dat het losstaande zaken zijn. Wat je uit het ene haalt, kun je weer toepassen in het andere.”
De ervaring die hij opdoet binnen het bestuur van de NVvP helpt hem bijvoorbeeld in zijn rol als klinisch manager, terwijl zijn werk in de praktijk en bij ACTA ervoor zorgt dat hij zicht houdt op wat er speelt binnen de mondzorg. Juist die combinatie maakt het werk voor hem interessant.
“Je raakt betrokken bij alle facetten van het vak. Dat vind ik juist leuk. Na een aantal jaar in de praktijk is het ook interessant om wat meer achter de schermen mee te denken over de toekomst van het vakgebied.”

Werk-privé balans: een voortdurende puzzel
Naast zijn werk is Tim ook echtgenoot en vader van een bijna tweejarige zoon. Zijn vrouw is eveneens tandarts en mede-eigenaar van een algemene prak-tijk. De combinatie van twee drukke carrières en een jong gezin vraagt volgens hem om voortdurende afstemming.
“Het is een puzzel die elke paar maanden opnieuw gelegd moet worden.” Om overzicht te houden probeert hij zijn verschillende werkzaamheden zoveel mogelijk af te bakenen en vaste dagen voor vaste ta-ken te reserveren. Toch blijft het regelmatig schakelen. “Je ontkomt er niet aan om eén of twee avonden per week bezig te zijn met werk.”
Tijdens zijn promotietraject liepen werk en privé nog meer door elkaar heen. Inmiddels probeert hij bewust meer ruimte vrij te maken voor zijn gezin en zijn weekenden beter te bewaken.

Pas op voor de bore-out
Bij het maken van keuzes kijkt Tim vooral naar wat energie geeft en wat energie kost. Druk zijn hoeft volgens hem niet automatisch een probleem te zijn. “Je kunt het wel druk hebben, maar als iets energie kost moet je er denk ik mee stoppen. Dingen die energie geven, daar kun je best wat van bij hebben.” Juist omdat zijn verschillende functies elkaar aanvullen, ervaart hij de combinatie van praktijk, onderwijs, onderzoek en bestuur niet als een last, maar als een bron van afwisseling en inspiratie.

Als Tim één advies mag geven aan collega’s die hun werk-privébalans proberen te bewaken, dan is het opvallend genoeg geen waarschuwing voor een burn-out. “Pas op voor de bore-out.” Een opvallende uitspraak, maar volgens Tim wel een belangrijke. “We hebben het veel over burn-outs, maar te weinig uitdaging kan net zo goed een probleem zijn. En dat zou jammer zijn, want er is zoveel leuks te doen binnen ons vak.”
Volgens hem schuilt juist de kunst in het vinden van een gezonde balans tussen nieuwe kansen aangrijpen en voldoende rust nemen.

De nieuwe generatie mondzorgprofessionals
De zoektocht naar balans ziet Tim ook terug bij de nieuwe generatie mondzorgprofessionals. Door zijn werk bij ACTA spreekt hij veel studenten en jonge tandartsen. “Werk-privébalans speelt bij studenten veel meer dan in mijn tijd. Er moet ruimte zijn voor privé en werk wordt anders gewaardeerd dan vroeger.”

Dat vindt hij op zichzelf een positieve ontwikkeling. Volgens hem kunnen oudere generaties daar zelfs iets van leren. “Er is meer dan alleen werk. Dat leer je ook van de nieuwe generatie.”
Tegelijkertijd ziet hij uitdagingen. Zeker in een tijd waarin de mondzorg kampt met personeelstekorten, vindt hij het belangrijk dat jonge professionals voldoende praktijkervaring opdoen.“Ga aan het werk. Oriënteer je terwijl je werkt. Blijf niet eindeloos zoeken naar de perfecte praktijk, want die bestaat niet.” Volgens hem wordt de overgang van universiteit naar praktijk soms onderschat. “Binnen de universiteit is de verantwoordelijkheid altijd gedeeld. 

Zodra je afstudeert, ben je vanaf dag één verantwoordelijk voor je eigen patiënten. Dat is een groot verschil.” Daarom adviseert hij studenten om een praktijk te zoeken waar ervaren collega’s bereid zijn om te investeren in begeleiding en mentorschap. “Als je steeds na een paar maanden weer vertrekt, gaan mensen niet in je investeren. Dat is ook logisch.”

Onderzoek: Oral Disease Prevention
Naast patiëntenzorg, onderwijs en bestuur speelt ook onderzoek een belangrijke rol in Tims carrière. In december promoveerde hij op zijn proefschrift Oral Disease Prevention. Primum est dentes purgare, waarin preventie van mondziekten centraal staat. “Het onderzoek gaat aan de ene kant over de relatief eenvoudige vraag welke tandenborstel het meest effectief is. Aan de andere kant gaat het over hoe mensen die hulpmiddelen daadwerkelijk gebruiken en waarom niet iedereen dit al doet.”
Tim onderzocht onder andere tandenborstels, poetstijden en hulpmiddelen voor reiniging tussen tanden en kiezen. Zo bleek uit het onderzoek dat elektrische tandenborstels effectiever zijn dan handtandenborstels. “Veel resultaten bevestigen wat we eigenlijk al dachten, maar nu met een veel sterkere wetenschappelijke onderbouwing.”

De patiënt centraal
Tijdens het promotieonderzoek werkte Tim samen met een internationale groep experts aan een praktisch schema dat behandelaars helpt bij het adviseren van hulpmiddelen voor interdentale reiniging. “Het uitgangspunt van het schema is dat de patiënt centraal staat. Iedere patiënt heeft andere wensen, andere mogelijkheden en andere uitdagingen.” Volgens Tim ligt daar ook een belangrijke taak voor de mondzorg. “Wij kunnen van alles willen, maar uiteindelijk moet de patiënt eigenaarschap nemen. Dat geldt zowel voor het voorkomen van problemen als voor het behandelen ervan.”
Goede begeleiding begint volgens hem met duidelijke uitleg en heldere verwachtingen. “Niet alleen zeggen wat iemand moet doen, maar ook uitleggen waarom. Wat proberen we te voorkomen? Waarom is het belangrijk? Hoe werkt het precies?”
Door de drukte van alledag schiet die uitleg er volgens hem soms bij in. “Ik zie dat mensen door de vluchtigheid en het gebrek aan tijd soms heel ad hoc handelen, terwijl het juist belangrijk is om eerst naar het grotere geheel te kijken.”
Wanneer daar tijdens een controle onvoldoende tijd voor is, ziet hij een belangrijke rol voor mondhygiënisten en preventieassistenten. “We moeten goed kijken wie binnen een praktijk welke taken oppakt. Op die manier blijft er voldoende tijd en aandacht voor preventie.”

Richtlijn mondhygiënische zelfzorg
Zijn onderzoek naar preventie krijgt inmiddels een vervolg in de ontwikkeling van een richtlijn mondhygiënische zelfzorg. “Er is nog geen goed overzicht waarin alle beschikbare evidence rondom zelfzorg samenkomt. Daar werk ik de komende jaren samen met andere onderzoekers aan.”
De richtlijn moet wetenschappelijke kennis vertalen naar praktische handvatten voor de behandelkamer. Daarbij worden verschillende onderzoeken, waar-onder zijn eigen promotiewerk, samengebracht in één document. “Uiteindelijk moet de hele mondzorg hiervan kunnen profiteren.”

Balans draait om keuzes Werk-privébalans ziet Tim niet als iets wat je één keer bereikt en daarna vasthoudt. Het blijft een puzzel die steeds opnieuw gelegd moet worden. Wat daarbij helpt, is kritisch kijken naar wat energie kost en wat energie geeft. Afwisseling is de reden dat hij praktijk, onderzoek, onderwijs en bestuur blijft combineren. “Er is zoveel leuks te doen binnen ons vak”, aldus Tim.

Tim Thomassen, tandarts-parodontoloog