Bij iedere behandeling krijg je keer op keer een ‘dopamine shotje’ als je weer een mooie vulling, facing, kroon of ander werkstuk hebt afgeleverd. En je dag is helemaal goed als je waardering krijgt voor het begeleiden van patiënten met angst en spanning voor behandelingen en lekker in de flow hebt gewerkt. Kortom, werken als tandarts is mooi en kan veel voldoening geven. Maar “levenslang tandarts, hoe leuk is dat?”. In dit artikel geeft dr. Casper P. Bots, tandarts en dentist-counselor, inzicht in hoe je ervoor zorgt dat je langdurig met plezier als tandarts werkt. Hoe je datgene doet dat echt ten diepste bij je past. Ook leer je wat nodig is om blijvende verandering tot stand te brengen voor een ideale work-life balance.
Een leven als tandarts en werken in de mondzorg is mooi en uitdagend. Het is de combinatie van heel veel verschillende aspecten die het werk interessant maken. Het is een unieke mix van zorg verlenen, medische kennis integreren in je keuzes en handelen, praktisch bezig zijn, creatieve oplossingen zoeken en het toepassen van nieuwe ontwikkelingen. Als tandarts-praktijkhouder ben je op veel verschillende gebieden bezig. Je stuurt een team aan, je stuurt jezelf aan, moet de praktijk (laten) managen, doet klinisch werk, en hebt verantwoordelijkheid voor de inhoud van de zorg. Het is een vakgebied waarin je langdurig en heel dichtbij met mensen op mag trekken, naast ze mag staan om hun mondgezondheid te verbeteren en ze daarnaast ook tot steun kan zijn. Van de buitenkant ziet alles er mooi uit en lijkt het een ideaal beroep.
Fysieke en mentale belasting van een tandarts
Uit de praktijk van veel collega-tandartsen en de ervaring van de afgelopen 25 jaar, onderbouwd met veel verschillende onderzoeken, komt naar voren dat veel tandartsen te maken hebben met een toegenomen werkdruk en mentale belasting. Uit onderzoek van Dentist Experience onder 179 tandartsen blijkt dat 60% een toegenomen mentale druk ervaart. Twee derde van de tandartsen geeft aan dat het werk fysieke belastend is en daarnaast geeft 90% aan dat de administratieve werkdruk is toegenomen. Ook kan, door het repeterende karakter van het werk, de kans op verveling of bore-out toenemen. Onderzoek uit het Verenigd Koninkrijk geeft aan dat 50% van de tandartsen overwogen heeft de mondzorg te verlaten.
Andere factoren die druk geven zijn het leiden van het team en de rolwisselingen tussen behandelaar, werkgever en collega. Bovendien ervaren collega’s een toegenomen veeleisendheid van patiënten en druk vanuit de zorgverzekeraars rondom machtigingen en contracten. Door de jaren heen brengt ook de berg aan wet- en regelgeving meer druk en stress met zich mee. Al met al wordt het aantal tandartsen met een burn-out geschat op 10-15%. Tot slot legt een toename van algemene kosten en salarissen in combinatie met het tekort aan medewerkers (en daardoor soms lege behandelkamers) een grote druk op veel tandartsen. Zeker nadat er grote investeringen gedaan zijn. Dit geldt zowel voor zzp’ers als praktijkhouders. Veel vragen die er leven zijn:
- Hoe zal het in de toekomst met de tandheelkunde gaan?
- Wat moeten we doen als over 10 jaar de helft van de tandartsen met pensioen is?
- Kan en wil ik mijn praktijk verkopen?
- Moet ik überhaupt starten met een eigen praktijk?
- Hoe krijg ik mijn work-life balance weer op orde?
- Wil ik dit beroep eigenlijk nog wel blijven doen?
Langdurige druk en werkbelasting kan ertoe leiden dat er met steeds minder plezier gewerkt wordt. Dat kleine problemen steeds groter lijken te worden en dat jezelf of de omgeving begint te merken dat je niet meer lekker in je vel zit. Soms duurt het even voordat je in de gaten hebt dat je langzaam bent afgeweken van de richting die je aanvankelijk dacht op te gaan.
Aangezien je als tandarts vooral opgeleid bent om tandarts te zijn, lijkt het aantal mogelijkheden om voldoening te ervaren of om je koers te verleggen beperkt. Door toegenomen zorgen, of omdat je voor je gevoel vastzit in een bepaalde situatie, of aan het ‘overleven’ bent kom je niet vooruit. Soms sta je op een kruispunt in je leven: je wilt wel veranderen, maar je weet niet hoe of welke richting je op moet. Hoe maak je eigenlijk keuzes die echt diep van binnen bij je passen, en bijdragen aan een optimale work-life balance?
Jouw kernwaarden
Alles in het leven begint met jouw kernwaarden. Dit geldt zowel voor het starten van de praktijk als voor jou persoonlijk leven. Wat maakt je als persoon uniek en wat past echt bij jou? Het gebruik van je persoonlijke kernwaarden helpt bij het bepalen van je visie, je richting en doel. Waarom doe je wat je doet? Wat wordt de exacte richting van je doel en hoe zet je je visie om in dagelijkse actie? Welke eerste stap is daarvoor nodig?
Dag in dag uit is een groot deel van ons werk patiënten helpen met gedragsverandering. We laten patiënten bewust worden van hun gedrag zodat ze minder snoepen en frequent eten, beter en bewuster poetsen en gezonder gaan leven. Vaak lukt het mensen te motiveren en in de loop van de tijd vooruit te helpen. De vraag is, hoe zit het met jezelf:
- In welke mate en in hoeverre lukt het jou om eigen gedrag aan te pakken?
- Waar loop jezelf tegenaan?
- Hoeveel pijn, ongemak, irritatie en stress tolereer jij om verandering in gang te zetten?
- Wil je echt veranderen? En zo ja, in welke richting en hoe?
Voortgang en richting met een doel
Zonder doel werken we zonder richting, dag in dag uit, zonder vooruitgang. Met een doel werk je in een richting, die voldoening geeft. Iedere kleine stap in de richting van je droom, zorgt ervoor dat je in verbinding staat met je diepste why. Jouw ‘waarom’ is de reden waarom je alles doet. Wat je motiveert, wat je in beweging houdt, zowel in makkelijke als in moeilijke tijden. De basisvoorwaarden voor groei, ontwikkeling en verandering als tandarts beginnen bij onderstaande tips:
TIP 1. ZORG VOOR VOLDOENDE SLAAP. Maak van op tijd naar bed gaan en voldoende slaap een prioriteit. Overdag pluk je daar de vruchten van. Alles begint bij goed slapen.
TIP 2. BEWEEG. Werken in de mondzorg betekent dat je moet bewegen voor herstel van zowel je geest als je lichaam. Oftewel: Active recovery.
BONUS TIP: Ga voor een lunch wandeling met collega’s. Leg je sportkleding de dag van tevoren klaar en plan je sportactiviteit in. Heb je plotseling minder of geen tijd, doe dan toch iets. Ook al is het maar 5-10 minuten. Dit om het ritme en de goede gewoonte erin te houden.
TIP 3. EET GEZOND. Als je te veel eet, vraag jezelf af waarom je eet. Is het vanuit vermoeidheid, emotie, gewoonte of sociale wenselijkheid? Bedenk in de ochtend of de dag ervoor al wat je gaat eten en houd bijvoorbeeld de Eetmeter van het Voedingscentrum bij.
Combineer de bovenstaande tips met het bewust creëren van “GAP-TIME” of tijd om op te laden. Zodat je de mogelijkheid hebt om niet primair te reageren als er iets vervelends gebeurt gedurende de dag, maar dat je goed, flexibel en weloverwogen kan reageren. GAP-TIME is voor iedereen anders, maar doe iets waar je volledig in op kan gaan. Een hobby, iets met je handen, iets creatiefs, iets sportiefs, iets met anderen of juist alleen met een boek op de bank. Je krijgt dan tijd om weer op adem te komen. Echte tijd voor jezelf om afstand te nemen en vooruit te gaan, in plaats van stationair te draaien en stil te staan.
Conclusie
Je hebt altijd een keuze. Ervaar hoe het echt met je gaat en bepaal of dit de richting is die ten diepte bij je past. Voel je dat je langzaam afdrijft of een paar procent afwijkt van je richting? Herijk dan je kompas. Ga terug naar jouw kernwaarden, bepaal je visie en richting en zorg voor haalbare kleine stappen in de richting van je doel. Doe dat niet alleen maar zorg voor mensen om je heen die je steunen en je helpen groeien.
Dr. Casper P. Bots (ACTA, 2000) is een gepassioneerd tandarts, counselor, onderzoeker en veelgevraagd spreker, met een missie om tandartsen te inspireren en een vernieuwd perspectief te bieden op hun vak. Hij is oprichter van Dentist Experience (www.dentistexperience.com) en de Dentist Experience Mastercourse.
Dentist Experience MasterCourse
Ga voor meer informatie naar: https://dentistexperience.com/mastercourse/