Glamourfotografie of mooi flitslicht?

Ga je op sociale media kijken naar dentale fotografie, dan zie je naast veel slechte foto’s ook prachtige beelden met heel mooi zacht licht. Fotografeer je dan nog wel echte tandheelkunde of is het glamour dental photography?

In Dentista nummer 2 van 2024 schreef ik over ‘esthetische dentale fotografie’ en werden bouncers, diffusers en softboxen kort benoemd. Daarnaast ging ook een stukje over het cross-polarized filter met een voorbeeldfoto. Na veel verschillende producten te hebben getest, samen met Celina Klappers (foto 1), bleek het tijdens een behandeling vaak onhandig of onmogelijk om snel te kunnen wisselen tussen een cross-polarized filter en een diffuser. Met andere woorden, het kost te veel tijd. Eind 2024 kwam er van intra.photos een mooie handige intra.diffuser and polar combo voor ringflitsers op de markt. Hoog tijd om deze te testen, maar ook te laten zien hoe je met de instellingen ‘creatieve uitstraling’ en ‘witbalans’ kan zorgen dat gemaakte foto’s ook direct mooi van kleur zijn en niet bewerkt hoeven te worden.

Gebruikte apparatuur
In alle voorbeelden in dit artikel is gewerkt met een Sony A1ii camera met FE 2.8/90mm macro G OSS lens en met de Godox MF-R76 S+ Flitser. De intra.diffuser and polar combo van intra.photos is de testset (foto 2). De set bestaat uit een 3D geprinte ringflitser adapter, een diffuser in een zwart fluwelen opbergzak (ook handig als zwarte foto achtergrond), een cross-polarized filter in een opbergbox, removable twin-insert en 2 quick start guides voor de optimale instellingen.

Door de meegeleverde 3D geprinte adapter met magneten kan alles worden gemonteerd zonder lijm op de Meike MK-14EXT, Canon MR-14EX, Canon MR-14 EX ii en Godox MF-R76 ringflitsers. De adapter voelt wat fragiel als deze niet om de flitser heen zit, maar is licht en eenvoudig te plaatsen door de pijlen op flitser en adapter (foto 3). Door de extra pinnetjes die in de aansluiting van de kabel vallen, blijft het geheel op zijn plaats. Ook de extra steun aan de onderkant – zodat de kap niet losklikt als je de camera neerzet – laat zien hoe goed doordacht dit systeem is (foto 4). Als laatste plaats je de diffuser of het filter met behulp van magneten en is het systeem klaar om ingezet te worden. Je kan door de magneten ook snel wisselen en zo voorkom je kost-baar tijdverlies.

Instellingen camera
Vooraf zorg je dat de camera standaard is ingesteld voor dentale fotografie. Bij gebruik van filters en een softbox zal er toch het nodige moeten worden aangepast. Wanneer de instellingen zijn opgeslagen, bijvoorbeeld voor portretten onder 1 en voor intraorale foto’s onder 2 op de functiekeuzeknop, zorgt dit voor een hoop gebruikersgemak (foto 5). Handig om te weten: Als onverhoopt iemand zonder het zelf te weten de instellingen heeft veranderd, kun je door heen en weer te draaien aan deze functiekeuzeknop alles weer terugzetten in de ingestelde waarden. Zeker een aanrader in een praktijk waar veel verschillende teamleden werken met dezelfde camera. Ander voordeel is dat je, voor nog mooiere fotografie, meerdere instellingen kan aanpassen zonder dat het te veel moeite kost tijdens het werk. Denk aan de ‘creatieve beeldstijl’ en ‘ISO’ bij portretten. Heb je ook nog stand 3 op de draaiknop met P, A, S en M, dan is die gereserveerd voor werken met een diffuser. Deze aanbevolen instellingen voor de diffuser en het cross polarisatiefilter staan beschreven in de quick start guide. Afhankelijk van het cameramerk en de gebruikte flitser, is het goed om zelf de resultaten te beoordelen en de instellingen te finetunen.

Cross-polarized filter
Wil je zonder glans en reflecties op het tandvlees en de elementen een foto maken, dan gebruik je het cross-polarized filter. Dit zijn lineaire polarisatiefilters voor de flitsers en de lens, waarbij de filters 90 graden ten opzichte van elkaar zijn gedraaid. Door het maken van deze foto wordt zichtbaar hoe de kleuropbouw van een element is en waar de verkleuringen in het element aanwezig zijn voor een betere diagnostiek of om na te maken door de tandtechnicus.

Waar moet je op aanpassen bij gebruik van een cross-polarized filter? Wanneer je zowel de lens als de flitsers afdekt met een filter, dan moet je het lichtverlies compenseren (mits je een onderbelichte foto wil voor meer details). Het lichtverlies is ten opzichte van een foto zonder filter 1 tot 1,5 lichtstop. Een lichtstop aanpassen is op verschillende manie-ren op te lossen. Dit kan door te werken met een ander diafragma, een andere sluitertijd, een aanpassing van de ISO of door de flitsintensiteit van de flitser aan te passen. Bij dentale fotografie is het belangrijk om eerst te kijken wat er mogelijk is door de flitsinstellingen aan te passen. Handig om te weten is dat op de flitser in de stand 1/1 de flits maximaal is in de manuele stand. Je kan dan in stappen van 0,3 naar 1/2. Van 1/1 tot 1/2 is bij de flitser 1 lichtstop. Staat de flitser maximaal en heb je niet het gewenste resultaat, dan kijk je in volgorde naar de mogelijkheden van de sluitertijd, ISO en als laatste het diafragma.

Door de adapter met 4 magneten maak je snel een beeld met en zonder filter en heb je een foto voor de vormgeving en één voor de kleuropbouw (foto 6 en foto 7).

Diffuser
Zoals de naam al zegt, maakt de diffuser het licht diffuus. Het licht uit de flitser is hard door de gebruikte instellingen voor dentale fotografie. We willen namelijk in een korte tijd – om bewegingsonscherpte te voorkomen – in een donkere ruimte (de mond) met een macrolens alles scherp fotograferen. Dit kan fototechnisch alleen met behulp van een flitser. Door het hoge diafragma (kleine opening) en de snelle sluitertijd (minimaal 1/100 sec maximaal 1/250 sec) zorgt de flitser voor voldoende licht. Hoe sneller en hoe meer scherptediepte, des te harder moet de flitser worden ingesteld. Dit geeft niet altijd de mooiste resultaten. Om het licht meer te kunnen sturen, is er de macro twinflitser met eventueel daarop softboxen, diffusers of bouncers. Voor de ringflitser zijn daarvoor de Popeshield en de Flashkap. Beide systemen geven mooi diffuus licht en werken prima. Er is wel een probleem als je één camera gebruikt en snel meerdere soorten foto’s wilt maken, bijvoorbeeld één met een polarisatiefilter, één gewoon beeld en/of één beeld met een diffuser. Bij de andere systemen kan je niet gemakkelijk combineren of moet je afhankelijk van het merk flitser meer of minder moeite doen. Dit probleem is opgelost met de set van intra.photos waarbij je door de magneten snel wisselt tussen cross-polarized filter en diffuser of laat beide weg. Je bent dus flexibel en snel waardoor het fotograferen niet veel tijd in beslag neemt. Een andere mooie toevoeging is de removable twin-insert waardoor de frontelementen minder hard worden belicht en er een mooie gelijkmatige belichting is tussen posterior en anterior (foto 8 en 9).

Diffusers zijn van een melkachtig wit materiaal gemaakt en beïnvloeden de kleur van de foto. Je zal dan ook de intensiteit van de flitser moeten aanpassen, omdat de diffuser flitslicht iets tegenhoudt. Werk je met de flitser in de automatische stand (TTL), dan pas je de flitsbelichtingscompensatie aan (foto 10-13). De diffuser gaat zijn werk pas goed doen als je van dichtbij foto’s van elementen gaat maken (foto 14-17). Dit komt doordat je minder hard hoeft te flit-sen als de afstand tussen tanden en de flitser minder groot is.

Witbalans
De kleur van een foto kun je beïnvloeden door het aanpassen van de ‘witbalans’ en de ‘creatieve beeldstijl’. Bij de nieuwere camera’s is het mogelijk om de witbalans op K (Kelvin) in te stellen. Een lagere K geeft een blauwer resultaat en een hogere K een geler beeld (foto 18-21). Naast de K is het ook nog mogelijk een witbalans correctie te doen. Je kan het beeld dan meer A (amber), B (blauw), M (magenta) of G (groen) corrigeren (foto22).

Creatieve beeldstijl
Met ‘creatieve beeldstijl’ pas je ook de kleur van de foto aan (foto 23-25). Om een stabiel resultaat te krijgen, is een vaste instelling hier van belang. Bij de Sony camera is de NT instelling (neutraal) het mooist.
Aangezien de gemaakte JPEG een eindproduct is, wil je beide zo goed mogelijk instellen zodat wat er op de foto staat, overeenkomt met de situatie bij de patiënt in de mond. Omdat kleur niet objectief is, is dit voor iedereen vaak net iets anders. Maak daarom meerdere foto’s van dezelfde mond en test waar jouw voorkeur ligt.

Conclusie
Het systeem van intra.photos is licht van gewicht (diffuser met houder, 132 gram) en makkelijk te monteren op de flitser. Hiervoor is geen lijm of dubbelzijdig plakband nodig. Door het gebruik van magneten kan je makkelijk wisselen tussen diffuser, polarisatiefilter of niets. Door slimme toevoegingen blijft de ringflits adapter mooi op zijn plaats. En zet je het geheel neer, dan blijft de diffuser door de steun netjes op de adapter zitten.

Zijn de foto’s dan nog wel echt zoals de tanden in de mond eruitzien? Fotograferen is spelen met licht en vergelijk je de beelden, dan zie je dat de flitsvlakken (spitslichten) met de diffuser de randlijsten mooier weergeven waardoor je de vorm beter ziet. Wel zie je in zijn geheel iets meer reflectie van de diffuser. De oppervlaktestructuur van de elementen en het tandvlees verandert niet, maar het flitslicht wordt wel duidelijk verzacht. Dat maakt het prettig om naar te kijken. De tanden krijgen ook niet ineens een wittere of mooiere kleur dan wat te zien is bij de patiënt in de mond. Voor esthetische tandheelkunde, maar ook bij implantologie, zijn de resultaten verbluffend mooi. Nog steeds dentale fotografie, maar dan met mooi diffuus flitslicht (foto 26 en 27).