De afgelopen jaren is er veel veranderd in de wereld van implantologie. Waar implantaten vroeger vooral werden geplaatst bij mensen met een volledige prothese om de functionaliteit te verbeteren, zien we tegenwoordig steeds meer patiënten waarbij één enkel element is vervangen door een implantaat. Dit biedt een prachtige mogelijkheid om de dentitie intact te houden, maar het brengt ook uitdagingen met zich mee waar niet iedereen zich bewust van is.
Een patiënt die mij altijd is bijgebleven was een vrouw van 70 jaar. Ze had een edentate onderkaak met twee implantaten. Ze kwam bij mij met klachten over haar tandvlees rondom de implantaten. Het zag er ontstoken en onrustig uit, en ze vertelde dat het vanaf het begin al niet goed aanvoelde. Tot haar grote verbazing hoorde ze van mij dat ook rondom implantaten ontstekingen kunnen ontstaan. Dit was voor haar een openbaring, want ze dacht: een implantaat is nep, dus daar kan niets mis mee gaan. Maar net zoals een kunstheup of -knie vatbaar kan zijn voor infecties, geldt dat ook voor implantaten.
Voorkomen is beter dan genezen
Om ontstekingen rondom implantaten te voorkomen, zijn een aantal zaken cruciaal. Allereerst natuurlijk: de mondhygiëne. Goed poetsen is es-sentieel, maar dan wel met een tandpasta die niet abrasief is (RDA-waarde onder de 70). Implantaten hebben meestal een titanium of zirkonium oppervlak dat speciaal is ontworpen om goed in het bot vast te groeien (osseointegratie) en bacteriegroei te mi-nimaliseren. Abrasieve tandpasta kan dit oppervlak beschadigen, waardoor bacteriën zich gemakkelijker kunnen ophopen en ontstekingen kunnen veroorzaken.
De gingiva rondom implantaten is vaak gevoeliger dan het tandvlees rondom natuurlijke elementen. Abrasieve tandpasta kan bij intensief poetsen irritatie veroorzaken en het risico op peri-implantitis verhogen.
Leefstijl als sleutel tot succes
Een gezonde leefstijl speelt ook een belangrijke rol bij het behoud van implantaten en een gezond parodontium, en is noodzakelijk voor een goede immuunfitheid. Deze immuunfitheid helpt het lichaam beter om te gaan met de bacteriën in de biofilm rondom implantaten, waardoor de kans op peri-implantitis afneemt.
Een gezonde leefstijl omvat meer dan alleen goede voeding. Het gaat ook om stressmanagement, voldoende slaap en regelmatige lichaamsbeweging. Als mondzorgprofessionals hebben we een belangrijke rol in het informeren van patiënten over deze leefstijlfactoren.
Voedingsstoffen en de immuunfitheid
Wanneer ik hierover praat met mijn patiënten, vraag ik hen vaak naar hun eetgewoonten. Voor een optimaal werkend immuunsysteem zijn bepaalde voedingsstoffen onmisbaar, waaronder:
- Omega 3-vetzuren ondersteunen het ontstekings-proces.
- Vitamine D reguleert het immuunsysteem en in combinatie met vitamine K speelt het een rol bij botgezondheid.
- Vitamine C bevordert onder andere de wondgene-zing.
- Voedingsvezels dragen bij aan een gezonde darm-flora, wat het immuunsysteem ondersteunt.
Tegelijkertijd zijn er factoren die juist een negatief effect hebben. Suikers verzwakken het immuunsysteem aanzienlijk, en frisdrank is vaak een grote boosdoener. Door de consumptie van frisdranken te beperken, kan al veel winst worden behaald. Ook alcoholgebruik en rookgedrag hebben een negatieve invloed op de gezondheid van het tandvlees en moeten daarom bespreekbaar worden gemaakt.
Meer dan schoonmaken alleen
Het succes van implantaatbehandelingen vraagt om een multidisciplinaire aanpak. Als tandheelkundig team kunnen we onze patiënten meer bieden dan alleen instructies over reiniging. Door aandacht te besteden aan leefstijl, voeding en algehele gezondheid, dragen we bij aan het succes van implantaten op de lange termijn.
Implantaten zijn een mooie oplossing, maar het behoud ervan vraagt om een gezamenlijke inspanning van zowel de zorgverlener als de patiënt. Zo zorgen we niet alleen voor gezonde implantaten, maar ook voor gezonde, lachende patiënten.
Yvonne Kort is mondhygiënist, vitaliteits-therapeut en hypnotherapeut. Naast haar werkzaamheden bij Kuypers Mondzorg en DentalCare praktijk voor mondhygiëne, heeft zij haar eigen praktijk voor hypnotherapie, is ze auteur en geeft ze trainingen.